Roboty zamiast imigrantów? Czy Polska wybierze innowacyjną drogę rozwoju czy pozostanie przy taniej pracy?

Czy Polska rzeczywiście potrzebuje milionów zagranicznych pracowników, by podtrzymać swój rozwój gospodarczy? A może istnieje inna, nowocześniejsza ścieżka – przez automatyzację, robotyzację i inwestycje w sztuczną inteligencję? Coraz więcej ekspertów sugeruje, że nadmierna zależność od taniej siły roboczej z zagranicy może nie tylko spowolnić modernizację, ale także doprowadzić do poważnych napięć społecznych. Wśród nich jest Piotr Głowacki z Centrum Myśli Gospodarczej, który w rozmowie z PKB24 stwierdził jednoznacznie: „Nie jesteśmy skazani na masową imigrację”.

Czy imigracja to jedyna odpowiedź?

Polska stoi w obliczu gwałtownego starzenia się społeczeństwa i ubytku ludności w wieku produkcyjnym. Organizacje pracodawców otwarcie domagają się liberalizacji polityki migracyjnej, przewidując konieczność przyciągnięcia nawet 2 milionów imigrantów do 2050 roku. Jednak – jak mówił w rozmowie z PKB24 Piotr Głowacki – imigracja może łatać dziury tylko doraźnie:

Jeżeli nie odwrócimy niekorzystnych tendencji demograficznych (…) to nie starczy jeden impuls demograficzny, który nam załata jakąś dziurę – ta dziura będzie się pojawiała po jakimś czasie na nowo.

To oznacza, że Polska musiałaby utrzymywać stały i rosnący napływ obcokrajowców, co w długim okresie grozi zmianą struktury społecznej i kulturowej kraju. Głowacki przestrzega:

W innym przypadku jesteśmy w długim okresie skazani po prostu na kompletną zmianę struktury narodowościowej ludności. To są twarde liczby.

Robotyzacja jako realna alternatywa

Zamiast ulegać naciskom lobby pracodawców, którzy często szukają najprostszych i najtańszych rozwiązań, Polska mogłaby – zdaniem Głowackiego – postawić na nowoczesne technologie:

Na pierwszy plan wysunąłbym jednak automatyzację pracy, sztuczną inteligencję czy robotyzację w przemyśle. Wkrótce będzie to miało coraz większe znaczenie dla całości gospodarki.”

Co istotne, ekspert podkreśla, że masowa migracja osłabia impulsy modernizacyjne:

Napływ imigrantów osłabia bodźce motywujące pracodawców i przedsiębiorców do tego żeby automatyzować i robotyzować swoją produkcję.

Czy Polska ma potencjał do takiego skoku?

Wbrew pesymistycznym narracjom, Polska nie jest skazana na import pracowników z Azji i Afryki. Problemem – według Głowackiego – nie są brakujące środki, ale raczej niska skłonność do inwestowania i brak stabilności otoczenia regulacyjnego:

Inwestycje prywatne w naszym kraju są bardzo niskie. (…) Mamy więc pewne pole do zwiększenia tych inwestycji właśnie w takim kierunku. Zwłaszcza, że oszczędności polskich przedsiębiorstw są całkiem wysokie. (…) Rola państwa polegać powinna na zapewnieniu tego stabilnego otoczenia regulacyjnego, którego nie mamy w Polsce od lat – częste zmiany nie zachęcają do inwestycji.

Zagrożenia związane z masową imigracją

Ekspert zwraca uwagę, że problem migracji nie może być analizowany wyłącznie przez pryzmat gospodarczy. Należy uwzględniać także aspekty bezpieczeństwa, spójności społecznej i jakości usług publicznych:

Masowa migracja do Polski wywołałaby z pewnością jeszcze większy kryzys na rynku mieszkaniowym. (…) Mamy problem z podażą na rynku mieszkań, nawet jeśli chodzi o Polaków.

Głowacki sugeruje potrzebę strategicznego planowania i kontroli skali migracji – np. poprzez ustalenie limitu do 10% imigrantów w społeczeństwie, który jego zdaniem wyznacza jeszcze bezpieczną granicę spójności społecznej.

Co powinno zrobić państwo?

Jeśli Polska ma oprzeć rozwój na technologii, konieczne są konkretne działania:

• Stabilizacja prawa gospodarczego i podatkowego – dla odbudowy zaufania inwestorów.
• Promocja kultury innowacyjności – przez edukację, wsparcie doradcze i mentoring dla MŚP.
• Szersze wykorzystanie istniejących programów grantowych – np. funduszy PFR, PARP, NCBiR i UE.
• Ułatwienia w dostępie do technologii automatyzacyjnych i robotyzacyjnych – np. ulgi na roboty przemysłowe, leasing preferencyjny, sieci demonstracyjne.
• Stworzenie krajowej strategii automatyzacji i AI – z zaangażowaniem naukowców, inżynierów, firm i administracji.

Masowa imigracja to droga pozornie łatwa, ale długofalowo kosztowna i ryzykowna. Polska – przy odpowiedniej polityce gospodarczej i technologicznej – ma szansę uniknąć ścieżki, którą poszły zachodnie społeczeństwa, często z opłakanymi skutkami. Robotyzacja, automatyzacja i sztuczna inteligencja mogą być nie tylko alternatywą, ale wręcz koniecznością, jeśli chcemy zachować spójność społeczną i konkurencyjność gospodarczą.