Raport THINKTANK: Europa i Polska w walce o strategiczną autonomię cyfrową

Ośrodek Analiz THINKTANK opublikował raport „W dążeniu do suwerenności cyfrowej. Mapa technologicznych zależności Polski i Europy”. Eksperci wskazują, że dominacja cyfrowa globalnych gigantów zagraża autonomii UE, a strategiczne bezpieczeństwo Polski i Europy zależy dziś od zbudowania alternatyw i pilnych inwestycji w kompetencje i własne rozwiązania. Raport prezentuje kompleksowe podejście do tematu, analizując cały cyfrowy łańcuch wartości: od poziomu sprzętu i półprzewodników, przez oprogramowanie, po chmurę obliczeniową oraz kwestie opodatkowania i regulacji.

Geopolityka wymusza strategiczną autonomię

Raport, którego autorem jest Tomasz Klekowski, partner THINKTANK i koordynator Instytutu Transformacji Cyfrowej i Innowacji, jest bezpośrednią odpowiedzią na gwałtowne zmiany w globalnej polityce. Rosnąca nieprzewidywalność działań wielkich mocarstw zmusza UE do wzmocnienia odporności swoich gospodarek, zwłaszcza jeśli chodzi o bezpieczeństwo cyfrowe.

Raport definiuje suwerenność cyfrową, jako zdolność do samodzielnego i autonomicznego kształtowania kierunków rozwoju,  nie jako dążenie do izolacjonizmu. Kluczem jest osiągnięcie strategicznej autonomii, która minimalizuje ryzyko związane z uzależnieniem od zewnętrznych podmiotów.

Jak podkreśla Tomasz Klekowski, partner THINKTANK oraz autor raportu: „Suwerenność to nie projekt, tylko zdolność systemowa: ludzie, budżety, narzędzia, procesy, reguły decyzyjne. Musimy mieć przy tym świadomość ceny, jaką warto zapłacić za odporność i kontrolę, inwestując w kompetencje i własne rozwiązania”.

Realne wyzwania: półprzewodniki, Ai I podatki

Zamiast skupiać się na jednym akcie prawnym, raport analizuje poszczególne warstwy stosu technologicznego – od układów półprzewodnikowych po sztuczną inteligencję – i identyfikuje kluczowe obszary ryzyka. Faktycznym problemem, który ujawnia analiza, jest krytyczne uzależnienie od dostawców półprzewodników i brak europejskiej alternatywy w tym kluczowym obszarze sprzętowym. To deficyt, który ma wpływ na całą gospodarkę cyfrową i zdolność do budowania własnej niezależnej infrastruktury.

Raport wskazuje na szanse wynikające ze współpracy europejskiej w ramach budowy europejskich modeli LLM i wykorzystywania rozwiązań opartych o AI.

Równocześnie, jako priorytetowe wyzwanie wskazano brak równowagi w opodatkowaniu w cyfrowym łańcuchu wartości. Brak jednolitych regulacji w UE w zakresie podatku cyfrowego skutkuje tym, że globalni giganci płacą nieproporcjonalnie niskie podatki w stosunku do faktycznych przychodów generowanych w Europie. To z kolei podważa konkurencyjność lokalnych dostawców i uniemożliwia finansowanie własnych, europejskich innowacji.

Kompetencje, świadomość, inwestycje

Raport koncentruje się na konkretnych krokach w celu wzmocnienia suwerenności cyfrowej, podkreślając, że sama technologia to za mało. Klucz do cyfrowej suwerenności leży w świadomości, inwestycjach w kapitał ludzki i zdolności do samodzielnego zarządzania ryzykiem. Autorzy wzywają do pilnego przygotowania koncepcji organizacyjnej dla chmury narodowej, wzorowanej na modelu z Francji i Niemiec, a także do zwiększenia nacisku na rozwój kompetencji w administracji oraz promowania oprogramowania typu Open Source w edukacji, co ma przełożyć się na budowanie niezależności technologicznej od podstaw. W kontekście regulacyjnym, konieczne jest kontynuowanie prac nad podatkiem cyfrowym w ramach UE, co pozwoli na stworzenie warunków dla równej konkurencji i finansowanie europejskich innowacji.

O THINKTANK 

THINKTANK to niezależny ośrodek analityczny i platforma dialogu liderów biznesu, administracji i organizacji społecznych. Działa w ścisłym sojuszu organizacyjnym z Centrum Stosunków Międzynarodowych (CSM). Pełna informacja o działalności THINKTANK :https://think-tank.pl/