Powstał kalkulator urlopowy dla ojców. Narzędzie ma pomóc rodzicom w poruszaniu się po przepisach Kodeksu pracy

Fundacja Share the Care uruchomiła nowe narzędzie internetowe na stronie Tatakiedyurlop.pl, które ma pomóc rodzicom w wyliczeniu wymiaru oraz terminów urlopów przysługujących ojcom po narodzinach dziecka. Inicjatywa powstała w ramach projektu finansowanego ze środków Narodowego Instytutu Wolności, a jej celem jest podniesienie świadomości na temat praw pracowniczych mężczyzn. Z danych Fundacji wynika, że skomplikowane regulacje prawa pracy wciąż prowadzą do mylenia urlopu ojcowskiego z rodzicielskim, przez co część uprawnień bezpowrotnie przepada.

Rozróżnienie urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego

Uruchomiony kalkulator wymaga jedynie podania daty urodzenia dziecka, aby precyzyjnie wskazać ostateczne terminy na wykorzystanie świadczeń oraz wygenerować listę dokumentów niezbędnych do złożenia u pracodawcy. Narzędzie ma ułatwić planowanie opieki nad dzieckiem i zachęcić mężczyzn do większego zaangażowania w pierwszym okresie jego życia.

Małgorzata Adamowicz z Fundacji Share the Care zwraca uwagę na trudności wynikające ze skomplikowanych regulacji:

Kalkulator urlopowy na stronie Tatakiedyurlop.pl powstał, by pomóc rodzicom się dowiedzieć, do kiedy tata może skorzystać z urlopu ojcowskiego, a do kiedy z urlopu rodzicielskiego. W przepisach prawa pracy jest to bardzo skomplikowane i rodzice nadal mają problemy z rozróżnieniem tych dwóch świadczeń. Ten prosty kalkulator pomoże rodzicom zrozumieć zawiłości w prawie oraz wykorzystać i zaplanować czas z rodziną, żeby korzystali na tym i mama, która może wrócić do aktywności zawodowej, i tata, który może budować relacje z dzieckiem.

Eksperci podkreślają, że przejrzystość zasad jest kluczowa dla pełnego wykorzystywania praw przez pracowników.

O ile świadomość urlopów dla mam jest, bo te świadczenia są z nami od zawsze, o tyle te dla tatów wciąż wydają się nowe i wciąż się mylą. Kalkulator urlopu ojcowskiego i rodzicielskiego może nam pomóc ograniczać błędy. Mamy tam wyszczególnione dwa różne świadczenia, więc już tym podnosimy świadomość, że urlop ojcowski i rodzicielski to nie to samo.

— wyjaśniła Marzena Pilarz-Herzyk, prawniczka i autorka bloga „Mama Prawniczka”.

Statystyki ZUS i wyzwania interpretacyjne

Zmiany w Kodeksie pracy z 2023 roku, wdrażające unijną dyrektywę work–life balance, wydłużyły urlop rodzicielski do 41 tygodni (lub 43 tygodni w przypadku porodów mnogich). Wprowadzono wówczas 9-tygodniową, nieprzenoszalną część urlopu zarezerwowaną wyłącznie dla drugiego rodzica. Efektem tych zmian jest dynamiczny wzrost liczby mężczyzn korzystających z tej formy opieki. Z danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wynika, że o ile w 2022 roku z urlopów rodzicielskich skorzystało zaledwie 3,7 tys. ojców, o tyle na koniec 2025 roku liczba ta wzrosła do 57 tys. (24 proc. uprawnionych), a w pierwszej połowie 2026 roku wyniosła już niemal 33 tys.

Jednocześnie odnotowuje się spadek zainteresowania dwutygodniowym, w pełni płatnym urlopem ojcowskim – w 2025 roku skorzystało z niego 58 proc. ojców, w porównaniu do 64 proc. rok wcześniej.

Robert Lisicki, dyrektor Departamentu Pracy w Konfederacji Lewiatan, wskazuje na trudności interpretacyjne po stronie pracowników i działów kadr:

Z jednej strony przepisy są jednoznaczne, czyli mamy dwutygodniowy urlop ojcowski do 12. miesiąca życia dziecka, z drugiej – urlop rodzicielski, w szczególności ojcowie mogą korzystać z nieprzenoszalnych dziewięciu tygodni. Natomiast jeżeli wejdziemy w szczegóły, to te regulacje mogą być bardziej skomplikowane w odbiorze, szczególnie przez samych pracowników, ale sporadycznie mamy też informację od działów zajmujących się kadrami i płacami w firmach, że również one mają pewne problemy z zastosowaniem tych przepisów.

Fundacja Share the Care apeluje do samorządów o włączenie się w promocję kampanii „Tata, kiedy urlop” w placówkach medycznych, żłobkach i kanałach informacyjnych, co ma ułatwić dotarcie z wiedzą prawną do przyszłych rodziców.

Źródło: Newseria Biznes