Polacy piją mniej alkoholu ale płacą za niego więcej

Rynek alkoholu w Polsce przechodzi zaskakujące zmiany. Choć spożycie czystego alkoholu spadło z 9,73 litra na osobę w 2021 roku do 8,93 litra w 2023 roku, przeciętny Polak wydaje na trunki o 15,5 proc. więcej. Wyniki raportu Warsaw Enterprise Institute (WEI) „Prawda o alkoholu w Polsce: rynek, zdrowie, społeczeństwo” pokazują, że liczby nie zawsze odzwierciedlają rzeczywiste trendy, a drastyczne restrykcje mogą przynieść więcej szkody niż pożytku.

Stabilna akcyza zamiast nagłych podwyżek

Spadek konsumpcji alkoholu jest efektem wprowadzonej w 2021 roku „Mapy drogowej zmian stawek akcyzy 2022–2027”. Plan przewiduje coroczne, przewidywalne podwyżki podatku – 10 proc. w 2022 roku i po 5 proc. rocznie w kolejnych latach. Dzięki temu rynek zyskuje stabilność, a wzrost cen działa stopniowo na ograniczenie spożycia. WEI podkreśla, że mechanizm przewidywalnych podwyżek działa, dlatego nie ma potrzeby wprowadzania drastycznych zmian ani nagłych zakazów.

Szara strefa i nieefektywne fundusze – tu leży problem

Eksperci zwracają uwagę na niewłaściwe wykorzystanie środków z akcyzy – miliony złotych trafiają do ogólnego budżetu NFZ zamiast na profilaktykę i leczenie uzależnień. Drastyczne podwyżki cen mogą dodatkowo napędzić szarą strefę, która już teraz generuje straty rzędu 1,3 mld zł rocznie, zagrażając małym, lokalnym sklepom. Według WEI, państwo powinno najpierw usprawnić system finansowy i efektywnie wykorzystywać pozyskane środki, a dopiero potem myśleć o dalszych restrykcjach.

Krytyka dotyczy również projektów ograniczeń w reklamie alkoholu i nowych regulacji opakowaniowych. WEI podkreśla, że spadające zainteresowanie alkoholem wśród młodzieży w Europie podważa sens wprowadzania kolejnych zakazów. Zamiast tego skuteczniejsza byłaby strategia oparta na realnych danych i odpowiednim wsparciu legalnego rynku.

*Warsaw Enterprise Institute (WEI) to niezależny think tank zajmujący się analizą polityki publicznej, gospodarki i społecznych trendów w Polsce. Raporty WEI opierają się na danych statystycznych i badaniach, a instytucja rekomenduje rozwiązania oparte na analizie i długofalowej efektywności, zamiast wprowadzania drastycznych zakazów czy regulacji.