Podatek od nadmiarowych zysków koncernów paliwowych. Budżet ma dostać 5 mld zł

Projekt ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków z tytułu wytwarzania i obrotu paliwami ciekłymi trafił do oceny skutków regulacji. Rząd szacuje, że sam podatek przyniesie budżetowi 5 mld zł – z czego zdecydowana większość obciąży Orlen. Stawka wynosi 75 proc. podstawy opodatkowania, czyli nadmiarowych zysków liczonych ponad ustalony próg.

Zgodnie z oceną skutków regulacji, podatek obejmie okres od marca do grudnia 2026 roku. To istotne zawężenie – nie cały rok podatkowy, lecz dziesięć miesięcy. Podstawa opodatkowania dla Orlenu szacowana jest na 4 mld zł, co oznacza, że sam ten podmiot wygeneruje lwią część przewidywanych wpływów do budżetu. Pozostałe 2 mld zł mają pochodzić od innych podmiotów działających w sektorze wytwarzania i obrotu paliwami.

Mechanizm podatku od nadzwyczajnych zysków – znany w literaturze anglosaskiej jako windfall tax – polega na opodatkowaniu tej części zysku, która przekracza uznany za normalny poziom rentowności. W przypadku tej regulacji stawka wynosi 75 proc. nadwyżki ponad próg bazowy. To konstrukcja zbliżona do rozwiązań stosowanych przez inne kraje Unii Europejskiej w czasie skoków cen energii i paliw – choć polska ustawa dotyczy wyłącznie paliw ciekłych, nie energii elektrycznej czy gazu.

Orlen pod największą presją fiskalną

Fakt, że podstawa opodatkowania dla Orlenu szacowana jest na 4 mld zł, czyni tę spółkę głównym adresatem regulacji. Orlen jest dominującym graczem na krajowym rynku rafineryjnym i detalicznym – posiada rafinerie, sieć stacji paliw oraz infrastrukturę logistyczną. Przy stawce 75 proc. efektywne obciążenie podatkowe z tytułu tej daniny wyniesie dla spółki ok. 3 mld zł, o ile podstawa opodatkowania potwierdzi się w wykonaniu. Dla porównania – to kwota porównywalna z rocznymi nakładami inwestycyjnymi spółki w wybranych segmentach działalności.

Projekt regulacji zakłada, że podatek będzie miał charakter jednorazowy – odnosi się wyłącznie do roku 2026.