Nowa strategia rządu. Czy sukces gospodarczy przekona do powrotu Polaków mieszkających za granicą?

Polska stawia na powroty swoich obywateli z zagranicy, oferując im atrakcyjne możliwości zawodowe i edukacyjne. Nowa rządowa strategia współpracy z Polonią na lata 2025–2030, przyjęta w kwietniu br., zakłada system zachęt dla powracających, ułatwienia w uznawaniu kwalifikacji oraz wsparcie w integracji zawodowej i rodzinnej. W obliczu wyzwań demograficznych i zapotrzebowania na wykwalifikowaną kadrę, powroty Polonii mogą stać się kluczem do modernizacji polskiej gospodarki i wzmocnienia rynku pracy.

Strategia powrotów: Bocian w akcji

Rządowy program, symbolicznie opatrzony wizerunkiem bociana, koncentruje się na młodych Polakach mieszkających za granicą, szczególnie studentach. Jak podkreśla Paweł Wroński, rzecznik Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Polska chce być krajem atrakcyjnym nie tylko pod względem więzi kulturowych, ale także jako miejsce powrotów.

Kształtując strategię współpracy z Polonią, staramy się być krajem atrakcyjnym dla Polaków. […] Po raz pierwszy staramy się to samo oferować Polakom mieszkającym za granicą

– mówi Wroński.

Dokument przygotowany przez MSZ kontynuuje wcześniejsze działania, ale wprowadza nowe rozwiązania. Kluczowym elementem jest promowanie polityki powrotów poprzez programy mobilności, które wspierają podejmowanie pracy, studiów czy staży zawodowych w Polsce. Szczególną uwagę poświęcono młodym ludziom, którzy mogą wnosić do kraju międzynarodowe doświadczenie i innowacyjne podejście.

Wsparcie dla studentów i profesjonalistów

Program skierowany jest przede wszystkim do młodych Polaków, którzy nie mieli jeszcze szansy bliżej poznać ojczyzny.

Program powrotu do Polski, opatrzony pięknym wizerunkiem bociana, jest skierowany przede wszystkim do młodych ludzi, którym niedana była jeszcze szansa poznania Polski, szczególnie do studentów. Zachęcamy ich, aby podejmowali studia w Polsce, które są dla nich bezpłatne

– podkreśla Wroński. Program jest intensywnie promowany w krajach takich jak Wielka Brytania, USA czy Brazylia, gdzie Polonia stanowi liczną grupę. W Brazylii, w niektórych stanach język polski jest nawet uznawany za urzędowy, co ułatwia dotarcie do potencjalnych powracających.

Rząd stawia także na ułatwienia administracyjne i podatkowe, które mają zachęcić Polaków do powrotu. Uznawanie wykształcenia zdobytego za granicą oraz dostęp do zawodów regulowanych, wspierany przez współpracę MSZ, Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz MSWiA, to kroki w kierunku szybszej integracji zawodowej.

Nie będą to na początku powroty masowe, natomiast bardzo liczymy na to, że będą to powroty osób mających doświadczenie zawodowe, znających nowoczesne technologie i dobrze znających język obcy

– zaznacza rzecznik MSZ.

Gospodarczy magnes Polski

Sukces gospodarczy Polski jest jednym z filarów przyciągających Polonię. Od 1989 do 2018 roku PKB Polski wzrosło o 826,9 proc., co jest najwyższym wynikiem w Europie. PKB per capita w latach 1990–2023 zwiększyło się o 209 proc., co plasuje Polskę jako drugą najszybciej rozwijającą się gospodarkę na świecie, zaraz po Chinach.

Polska przez ostatnie niecałe 30 lat rozwinęła się najszybciej w Europie i była drugą najszybciej rozwijającą się gospodarką globalnie po Chinach. Tym samym Polska stała się bardzo atrakcyjna dla Polaków, którzy kiedyś wyjechali

– przekonuje Andrzej Korkus, założyciel i prezes Grupy EWL.

Dodatni bilans migracyjny w ostatnich latach potwierdza tę atrakcyjność. Według danych GUS, w 2023 roku saldo migracji na pobyt stały wyniosło +6,8 tys. osób, a w pierwszym kwartale 2025 roku trend ten się utrzymał. Polska, kiedyś kraj masowej emigracji, staje się miejscem, do którego ludzie chcą wracać.

Z kraju, gdzie zawsze było duże bezrobocie, rzędu nastu czy nawet 20 proc., skąd zawsze wyjeżdżali ludzie za chlebem, jesteśmy krajem, który stał się bardzo atrakcyjnym miejscem do pracy

– ocenia Korkus.

Potencjał Polonii na świecie

Polonia, szacowana na około 20 milionów osób, stanowi ogromny potencjał dla Polski. Największe skupiska Polaków znajdują się w USA (ponad 9 milionów), Brazylii, Australii oraz krajach europejskich, takich jak Niemcy, Wielka Brytania czy Francja. Obok potomków historycznych fal migracyjnych, w tych krajach żyją także osoby, które wyemigrowały po akcesji Polski do UE w 2004 roku.

Jest bardzo duża Polonia, która aktywnie inwestuje w Polsce, przyjeżdża w ramach relokacji na stanowiska menedżerskie

– mówi Korkus.

Rząd dostrzega także potencjał Polonii w promowaniu polskich interesów za granicą. Strategia zakłada modernizację instrumentów współpracy, aby lepiej wykorzystać ten zasób. Programy stypendialne dla młodzieży o polskich korzeniach, szczególnie z krajów wschodnich, takich jak Kazachstan, od lat przynoszą efekty. Teraz rząd chce rozszerzyć te działania na nowe obszary, w tym Amerykę Południową.

Wyzwania demograficzne i rynek pracy

Polska stoi przed poważnymi wyzwaniami demograficznymi. Według prognoz Polskiego Instytutu Ekonomicznego, do 2035 roku liczba pracowników w Polsce może zmniejszyć się o 12,6 proc., czyli o 2,1 miliona osób. Największe spadki dotkną sektory edukacji (29 proc.), ochrony zdrowia (23 proc.) i przemysłu (11 proc.). Wykwalifikowani specjaliści z zagranicy mogą pomóc wypełnić te luki.

Na pewno znacznie zwiększałbym aktywizację młodzieży i studentów. To są ludzie, którzy się świetnie adaptują, mają całą przyszłość przed sobą, tak że też z perspektywy gospodarki uważam, że powinniśmy w ten potencjał zainwestować

– podkreśla Korkus.

Powrót Polonii może także wspierać ekspansję polskich firm na rynki międzynarodowe, szczególnie w Ameryce Południowej, gdzie polskie przedsiębiorstwa są obecnie słabo reprezentowane.

Studenci czy pracownicy, którzy przyjechali tutaj do pracy, mogą się potem stać kadrami dla polskich firm, które mogą się rozwijać potem na rynkach Ameryki Południowej

– zauważa prezes EWL.

Perspektywy na przyszłość

Rządowa strategia współpracy z Polonią to odpowiedź na globalne trendy migracyjne i potrzeby polskiej gospodarki. Polityka powrotów, oparta na wsparciu administracyjnym, edukacyjnym i zawodowym, ma szansę przyciągnąć wykwalifikowanych Polaków z zagranicy, szczególnie młodych, którzy mogą wnieść do kraju innowacje i międzynarodowe doświadczenie. W połączeniu z dynamicznym rozwojem gospodarczym Polski, programy takie jak „Bocian” mogą sprawić, że Polska stanie się magnesem dla Polonii, przyczyniając się do budowy nowoczesnej, konkurencyjnej gospodarki.

Polska, dzięki swojej stabilności gospodarczej i atrakcyjnym warunkom życia, ma szansę odwrócić historyczne trendy emigracyjne. Jak podkreśla Andrzej Korkus, „jeśli jesteśmy w stanie zawalczyć z Niemcami o Polaków, to na pewno jesteśmy w stanie zawalczyć o ludzi o polskich korzeniach na przykład w Brazylii”. Kluczem do sukcesu będzie skuteczna promocja programów powrotowych, dalsze ułatwienia administracyjne i inwestycje w młodych, ambitnych Polaków z całego świata.