Miliardy na walkę z luką czynszową. Rząd ogłasza nową strategię mieszkaniową

Problem luki czynszowej dotyczy w Polsce nawet 4 milionów rodzin, które zarabiają zbyt dużo na mieszkanie komunalne, a zbyt mało na kredyt hipoteczny. Nowa strategia rządowa zakłada przeznaczenie blisko 8,7 mld zł na budownictwo społeczno-czynszowe oraz akademiki. Choć eksperci oceniają kierunek zmian jako właściwy, pojawiają się pytania o realną skalę inwestycji i możliwość sfinansowania wszystkich zapowiedzi w obliczu napiętego budżetu państwa.

Finansowy fundament i ambitne cele

Zgodnie z rządowymi zapowiedziami, tegoroczny budżet na mieszkalnictwo, wsparty środkami z KPO, ma pozwolić na realizację inwestycji w niemal 900 lokalizacjach. Plan obejmuje budowę 18 tys. mieszkań komunalnych i społecznych oraz 2,5 tys. miejsc w domach studenckich. Katarzyna Kuniewicz analizuje te założenia w kontekście historycznych danych:

W ostatniej dekadzie w Polsce rocznie oddawanych do użytkowania było średnio 5,4 tys. mieszkań komunalnych, spółdzielczych czy SIM-ów i TBS-ów. Planowane 18 tys. może stanowić wyraźne zwiększenie dotychczasowej skali, o ile etap kontraktowania inwestycji znajdzie swoje odzwierciedlenie w realnej produkcji. Nie wywoła jednak rewolucji w ogólnej liczbie mieszkań oddawanych do użytku w kraju. Firmy deweloperskie co roku dostarczają około 130 tys. nowych lokali, a gospodarstwa domowe kolejne 70 tys.

— zauważa Katarzyna Kuniewicz.

Ekspertka podkreśla, że kluczowym wyzwaniem będzie zmieszczenie w deklarowanej kwocie nie tylko nowych budów, ale także zapowiadanych remontów i termomodernizacji istniejących zasobów.

Bariery finansowe i ryzyko deficytu

Mimo optymistycznych zapowiedzi, realizacja strategii zderza się z trudną sytuacją makroekonomiczną. Wysokie wydatki na zbrojenia oraz cele socjalne sprawiają, że płynne przekazywanie środków do Banku Gospodarstwa Krajowego (BGK) staje się krytycznym punktem planu. Katarzyna Kuniewicz wskazuje na potencjalne zagrożenia:

Oczywiście dla części potencjalnych beneficjentów to może być dobra wiadomość, jednak nie jest to skala, która mogłaby zasadniczo zmienić obraz rynku. Dodatkowo, kluczowym ryzykiem pozostaje finansowanie. W sytuacji wysokich wydatków, zarówno zbrojeniowych, jak i socjalnych, oraz utrzymującego się dużego deficytu budżetowego, istotą tego planu będzie sprawne przekazanie środków do Banku Gospodarstwa Krajowego i zakontraktowanie budów w bieżącym roku.

— wyjaśnia Katarzyna Kuniewicz.

Szansa na przełamanie trendu

Nawet jeśli pełna liczba 18 tys. lokali okaże się trudna do osiągnięcia w krótkim terminie, sama strategia może przynieść pożądane ożywienie w sektorze budownictwa społecznego. Obecnie liczba rozpoczynanych budów tego typu oscyluje wokół 5 tys. rocznie. Katarzyna Kuniewicz kreśli bardziej realistyczny scenariusz:

Jeżeli jednak udałoby się jednorazowo zakontraktować budowę dodatkowych 10 tys. mieszkań, co jest założeniem bardziej realistycznym niż nagły wzrost o 18 tys., to w statystykach powinniśmy zobaczyć wyraźne odbicie już w dwóch-trzech najbliższych latach.

— dodaje Katarzyna Kuniewicz.

Wzmocnienie trendu budownictwa komunalnego jest postrzegane jako krok w dobrą stronę, który może trwale poprawić dostępność lokali dla osób znajdujących się w „systemowej próżni” mieszkaniowej.