Kryzys demograficzny staje się problemem biznesowym. Firmy tracą i pracowników, i klientów

Polska znalazła się w jednym z najtrudniejszych punktów swojej historii demograficznej. Rekordowo niski współczynnik dzietności odnotowany przez GUS w 2025 roku to już nie tylko problem społeczny czy polityczny – to coraz bardziej palące wyzwanie dla biznesu, który traci jednocześnie przyszłych pracowników i przyszłych klientów.

Jak wskazuje Mateusz Łakomy, ekspert ds. polityki demograficznej i dyrektor programu Demograficon w Polskim Towarzystwie Gospodarczym (PTG), w rozmowie przytoczonej przez PAP, współczynnik dzietności w Polsce wyniósł w 2025 roku zaledwie 1,068 dziecka na kobietę. To oznacza dramatyczne odejście od poziomu zapewniającego prostą zastępowalność pokoleń.

Nie tylko brak rąk do pracy

Według Łakomy’ego debata publiczna skupia się głównie na niedoborze pracowników, tymczasem kryzys demograficzny ma jeszcze jeden, równie poważny wymiar gospodarczy. Jak zauważa ekspert, jeśli nie rodzą się nowi ludzie, to równocześnie nie pojawiają się przyszli konsumenci. To podwójny cios dla przedsiębiorstw – zarówno po stronie podaży pracy, jak i popytu na towary i usługi.

Skutki takiego stanu rzeczy widać już dziś – jak podkreśla Łakomy, branże bezpośrednio związane z dziećmi i młodymi rodzinami odczuwają konsekwencje niżu demograficznego w bieżących wynikach finansowych. Producenci zabawek, odzieży dziecięcej czy artykułów dla niemowląt mierzą się z kurczącym się rynkiem. Część firm szuka alternatywnych grup klientów, jednak – jak ocenia ekspert – nie wszystkie podmioty będą w stanie skutecznie przeprowadzić taką transformację swojego modelu biznesowego.

Problem zaczyna się wcześniej niż zakładanie rodziny

Łakomy zwraca uwagę na aspekt często pomijany w dyskusjach o polityce prorodzinnej – kwestię samotności i trudności z budowaniem trwałych relacji wśród młodych dorosłych. Jak wskazuje, wielu z nich nie zakłada rodzin nie dlatego, że świadomie rezygnuje z posiadania dzieci, ale dlatego, że nie ma partnera lub nie czuje się wystarczająco stabilnie finansowo i zawodowo, by podjąć taką decyzję. Problem demograficzny zaczyna się więc wcześniej, niż zwykło się sądzić.

To spostrzeżenie ma bezpośrednie przełożenie na możliwą rolę pracodawców. Zdaniem eksperta firmy mogą aktywnie wspierać swoich pracowników nie tylko na etapie wychowywania dzieci, ale już na etapie tworzenia rodziny jako takiej.

Pracodawcy wchodzą w rolę aktywnych uczestników polityki prorodzinnej

Według informacji przytoczonych przez Łakomy’ego w rozmowie z PAP, w wielu krajach przedsiębiorstwa już teraz oferują rozwiązania wykraczające poza standardowe benefity pracownicze. W Korei Południowej niektóre firmy zapewniają pracownikom mieszkania w przypadku narodzin trzeciego dziecka. W Japonii przedsiębiorstwa udostępniają aplikacje pomagające pracownikom w znalezieniu partnera życiowego. To podejście – niegdyś traktowane jako kuriozum – staje się odpowiedzią na systemowy kryzys demograficzny w krajach azjatyckich.

Na polskim rynku pracy ekspert wskazuje na bardziej dostępne i natychmiastowe do wdrożenia narzędzia: wcześniejsze oferowanie stałych umów o pracę, elastyczne godziny pracy, możliwość wykonywania obowiązków zdalnie oraz ułatwiony powrót do aktywności zawodowej po urlopach rodzicielskich. Wszystkie te elementy – jak zaznacza Łakomy – bezpośrednio wpływają na poczucie stabilizacji, które jest jednym z kluczowych warunków decyzji o rodzicielstwie.

Biznesowy rachunek zysków i strat

Ekspert nie pozostawia wątpliwości co do ekonomicznego uzasadnienia takich działań. Jak podaje PAP, Łakomy ocenia, że wspieranie rodzin opłaca się firmom nie tylko w wymiarze społecznym, ale również czysto finansowym. Retencja pracowników, lojalność wobec pracodawcy postrzeganego jako przyjazny rodzinie oraz pozytywny wizerunek na rynku pracy – to realne korzyści, które przekładają się na wyniki biznesowe.

Zdaniem eksperta rozwiązania prorodzinne będą stopniowo stawać się standardem w polskich firmach, podobnie jak wcześniej upowszechniły się prywatna opieka medyczna czy dofinansowanie szkoleń. Presja demograficzna i rosnąca konkurencja o pracowników mogą przyspieszyć ten proces niezależnie od działań państwa.

Polityka prorodzinna przestaje być wyłącznie domeną rządu i instytucji publicznych. Jak wynika z analizy przytoczonej przez PAP, w obliczu rekordowo niskiej dzietności to właśnie sektor prywatny może stać się jednym z kluczowych aktorów w próbie odwrócenia niekorzystnych trendów – kierując się przy tym nie tylko interesem społecznym, ale przede wszystkim własnym rachunkiem ekonomicznym.