Fabryki części samochodowych przestawiają się na zbrojenia. „Dysponujemy mocami od zaraz, bez budowania od podstaw”

Europejska motoryzacja pracuje na 55 proc. swoich mocy, a popyt na amunicję i sprzęt wojskowy rośnie szybciej, niż zbrojeniówka nadąża budować hale. Efekt: producenci części samochodowych coraz śmielej wchodzą w produkcję podwójnego zastosowania — i to nie w Niemczech, lecz także w Polsce. Warszawski WUZETEM, znany z wtryskiwaczy do diesli, już wytwarza elementy zapalników do pocisków artyleryjskich, a zrzeszająca ponad 80 krajowych dostawców Polska Grupa Motoryzacyjna oferuje wojsku coś, czego nie da się kupić za żadne pieniądze od zera: gotowe, certyfikowane fabryki rozproszone po całym kraju.

Dwie krzywe, które musiały się przeciąć

Logika tej konwersji jest arytmetyczna. Z jednej strony europejski przemysł motoryzacyjny przechodzi najtrudniejszy okres od dekad: według branżowych szacunków zakłady na kontynencie wykorzystują średnio ok. 55 proc. mocy produkcyjnych, a u niektórych koncernów, jak Stellantis, wskaźnik spada do 45 proc. Z drugiej strony państwa NATO skokowo zwiększają wydatki obronne, a odbudowa zdolności produkcji amunicji i uzbrojenia od podstaw — jak zauważa branżowy portal Defence24 — wymaga lat: dokumentacji, budowy hal, zakupu maszyn i szkolenia załóg. Tymczasem „tuż obok” stoją gotowe fabryki z certyfikatami jakości, laboratoriami i doświadczonymi zespołami.

Obie branże mówią zresztą podobnym językiem: rygorystyczne normy, certyfikacja, audyty, trwałość produktów, precyzyjne łańcuchy dostaw. Motoryzacyjny standard IATF 16949 i natowskie STANAG-i to kuzyni. Co więcej — jak podkreślają analitycy Defence24 — kierunek przepływu innowacji się odwrócił: to nie zbrojeniówka uczy dziś cywilów, lecz cywilne fabryki, liderzy automatyzacji i technologii oszczędnych, stają się dawcą rozwiązań dla wojska.

Polska: od wtryskiwaczy do zapalników

Jak opisuje „Rzeczpospolita”, proces w Polsce wyszedł już z fazy deklaracji. Stowarzyszenie Dystrybutorów i Producentów Części Motoryzacyjnych wskazuje konkretne przykłady — na czele z warszawskim WUZETEM, producentem rozpylaczy, wtryskiwaczy i elementów tłoczących dla motoryzacji, rolnictwa i przemysłu ciężkiego, który wytwarza już elementy zapalników do pocisków artyleryjskich i deklaruje gotowość do produkcji komponentów dla dronów, systemów optoelektronicznych i głowic obserwacyjnych.

Jesteśmy gotowi realizować zadania na rzecz firm zbrojeniowych na dużą skalę

— deklaruje w „Rzeczpospolitej” prezes WUZETEM Jacek Pużuk, podkreślając, że firma dysponuje wolnymi mocami, zapleczem technologicznym i laboratoryjnym „bez konieczności budowania ich od podstaw”.

Szerszy potencjał reprezentuje Polska Grupa Motoryzacyjna, zrzeszająca ponad 80 krajowych dostawców części. Organizacja od dawna przekonuje, że jej członkowie są naturalnym partnerem dla Polskiej Grupy Zbrojeniowej — a jednym z jej najciekawszych argumentów jest geografia: produkcja rozproszona w dziesiątkach zakładów po całej Polsce to w warunkach kryzysu lub wojny atut sam w sobie, bo utrzymuje zdolności produkcyjne i remontowe dla Sił Zbrojnych nawet przy zniszczeniu części infrastruktury. Trend potwierdza świeży raport KPMG i Polskiego Związku Przemysłu Motoryzacyjnego, który wskazuje technologie dual-use jako jeden z głównych kierunków dla branży szukającej nowych rynków w czasach spowolnienia.

Europa już to robi — czasem bez odwrotu

Na zachodzie kontynentu konwersja bywa dalej posunięta. W Niemczech część zakładów motoryzacyjnych przestawia się na sprzęt wojskowy, a firmy takie jak Deutz przekierowują kompetencje na potrzeby obronności; Volkswagen kończy produkcję aut osobowych w Osnabrück w 2027 roku, a Stellantis i Renault rozważają produkcję wojskową w niedociążonych fabrykach. Najdalej poszedł Rheinmetall — koncern, który przez dekady był również dostawcą motoryzacyjnym, wycofuje się z tego segmentu całkowicie na rzecz zbrojeń, bo marże i portfel zamówień nie pozostawiają wątpliwości, gdzie jest przyszłość.

Dla Polski, jednego z największych ośrodków przemysłu motoryzacyjnego w Europie, ta zmiana ma podwójne znaczenie. Po pierwsze — obronne: własna, krajowa baza dostawców komponentów skraca łańcuchy dostaw, których kruchość obnażyły pandemia i wojna. Po drugie — przemysłowe: dziesiątki polskich fabryk części, którym elektromobilność i chińska konkurencja zabierają tradycyjny rynek, dostają szansę na drugie życie w sektorze, gdzie zamówienia rosną, a nie maleją. Wczoraj opisywaliśmy spór o to, na czyich warunkach prywatny kapitał wejdzie do polskiej zbrojeniówki — dziś widać, że równolegle toczy się proces cichszy i bardziej oddolny: to nie kapitał wchodzi do zbrojeniówki, lecz zbrojeniówka wchodzi do istniejących fabryk. I ta droga może się okazać najszybszą z możliwych — bo hale, maszyny i ludzie już są. Brakuje tylko zamówień.

Źródło: Rzeczpospolita, Defence24, MotoFocus/KPMG/PZPM