Anne Hathaway – od Pamiętnika księżniczki do Oscara. Kariera, która przeczy hollywoodskim schematom

Anne Hathaway zaczynała jako nastoletnia gwiazda familijnych komedii, a dziś ma na koncie Oscara, rolę Kobiety-Kota w Batmanie i jedną z najbardziej zróżnicowanych filmografii w Hollywood. Jej droga od Pamiętnika księżniczki do Nędzników to przykład świadomej, cierpliwej transformacji, którą w kinie amerykańskim udaje się przeprowadzić nielicznym.

Najważniejsze:

• Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej Hathaway zdobyła za rolę Fantyny w musicalu Nędznicy z 2012 roku.
• Wcześniej była nominowana do Oscara za najlepszą rolę pierwszoplanową za dramat Rachel wychodzi za mąż z 2008 roku.
• W tym samym roku 2012 zagrała zarówno w komiksowym blockbusterze Mroczny Rycerz powstaje, jak i w musicalu Nędznicy, i w obu przypadkach przekonała krytyków.
• Jej filmografia obejmuje kino familijne, dramat obyczajowy, musical, science fiction i film superbohaterski, co w Hollywood należy do rzadkości.

Dzieciństwo: muzyka, teatr i korzenie, które zostawiają ślad

Anne Jacqueline Hathaway przyszła na świat 12 listopada 1982 roku w nowojorskim Brooklynie jako córka aktorki Kate McCauley i prawnika Gerarda Hathawaya. Rodzina ma korzenie irlandzkie, angielskie, niemieckie i francuskie. Dzieciństwo i młodość spędziła w New Jersey, gdzie wychowywała się razem z dwójką braci, starszym Michaelem i młodszym Tomem. Naukę pobierała w Wyoming School w miejscowości Millburn.

Już wtedy dało się zauważyć dwa kierunki, które później ukształtują jej karierę: głos i scenę. Jako sopranistka trafiła do All-Eastern U.S. High School Honors Chorus, z którym wystąpiła w Carnegie Hall. Równolegle szlifowała rzemiosło aktorskie w Paper Mill Playhouse w New Jersey, ośrodku słynącym z produkcji musicalowych. Ta podwójna formacja, wokalna i teatralna, nie była przypadkowym zbiegiem okoliczności. Gdy kilkanaście lat później reżyser Tom Hooper obsadzał Fantynę w Nędznikach, szukał kogoś, kto potrafi śpiewać na żywo, w ujęciach bez dubli. Hathaway miała za sobą dokładnie taki trening.

Debiut i lata kina familijnego: księżniczka z ambicjami

Karierę zaczęła w serialu telewizyjnym Luzik Guzik z 1999 roku, wcielając się w nastolatkę Meghan Green. Rola przyniosła jej wyróżnienie w postaci nominacji do nagrody Teen Choice oraz Nagrodę dla Młodego Artysty. Prawdziwy przełom przyszedł jednak wraz z kinową komedią familijną Pamiętnik księżniczki w reżyserii Garry’ego Marshalla z 2001 roku, gdzie zagrała dziewczynę, która odkrywa swoje królewskie pochodzenie. Magazyn „People” umieścił ją wówczas wśród wschodzących gwiazd.

Czytaj także: Anne Hathaway: jak aktorka z Disneya zbudowała jedną z najbardziej różnorodnych karier w Hollywood

Przez kilka kolejnych lat Hathaway była twarzą kina dla młodszej widowni: zagrała w kontynuacji Pamiętnik księżniczki 2: Królewskie zaręczyny (2004) oraz w baśniowej produkcji Ella zaklęta z tego samego roku. To właśnie przy okazji drugiego Pamiętnika pojawił się moment, który wiele mówi o jej instynkcie: odrzuciła propozycję wcielenia się w Christine Daae w filmowej adaptacji musicalu Upiór w operze. Tamta rola była czytelna, przewidywalna i bezpieczna, romantyczna bohaterka wielkiego musicalu, idealnie wpisująca się w wizerunek, który właśnie budowała. Hathaway wybrała inaczej: zostanie przy kinie familijnym jeszcze przez chwilę, ale kolejny krok zrobi w zupełnie innym kierunku. Różnica między Christine Daae a rolami, po które sięgnęła później, Lureen w Tajemnicy Brokeback Mountain czy Kym w Rachel wychodzi za mąż, jest różnicą między aktorką wykonywaną a aktorką interpretującą.

Zmiana kursu: od księżniczki do dramatu bez trzaskania drzwiami

Pierwszym wyraźnym sygnałem zmiany była rola żony homoseksualisty granego przez Jake’a Gyllenhaala w oscarowym melodramacie Anga Lee Tajemnica Brokeback Mountain z 2005 roku. W tym samym roku zagrała nastolatkę zafascynowaną hip-hopem w filmie Spustoszenie, a rok później asystentkę wymagającej szefowej w komedii Diabeł ubiera się u Prady, gdzie partnerką na planie była Meryl Streep. Żadna z tych ról nie była rewolucją samą w sobie, każda była jednak krokiem w tę samą stronę: poza bezpieczną strefę bajkowej heroiny.

Przełomem, który zamknął dyskusję o tym, czy Hathaway jest „poważną” aktorką, okazał się dramat Rachel wychodzi za mąż z 2008 roku. Wcieliła się w kobietę powracającą z terapii odwykowej na ślub siostry. Rola była pozbawiona glamouru, wymagała obnażenia emocjonalnego, a nie efektownych kostiumów. Środowisko filmowe odpowiedziało lawiną nominacji: do Oscara, Złotego Globu, Independent Spirit Awards, nagrody Satelity i wyróżnienia Gildii Aktorów Filmowych. Żadna z tych nagród nie dotyczyła już księżniczki z Genowii.

Rok 2012: Batman i Nędznicy w jednym kalendarzu

Gdyby chcieć wskazać jeden rok, który najlepiej definiuje karierę Hathaway, byłby to 2012. Zagrała Selinę Kyle, czyli Kobietę-Kota, w Mrocznym Rycerzu powstaje Christophera Nolana, filmie wieńczącym jego trylogię o Batmanie i jednym z największych blockbusterów dekady. Kilka miesięcy później na ekranach pojawiła się jako Fantyna, umierająca matka i ofiara społecznego wykluczenia, w ekranizacji musicalu Les Misérables. Nędznicy w reżyserii Toma Hoopera. W 2013 roku odebrała za tę rolę Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej.

2012: blockbuster o Batmanie i musical o nędznikach. Oscara za rolę Fantyny odebrała w 2013 roku. Coś się zmieniło, ale nie ona, lecz sposób, w jaki Hollywood na nią patrzyło. Zdolność do funkcjonowania równolegle w kinie masowym i prestiżowym bez utraty wiarygodności w żadnym z tych obszarów wyróżnia ją na tle aktorek jej pokolenia, z których większość musiała wybierać: albo kasowość, albo artyzm.

Kluczowe role, zestawienie

Po Oscarze: eklektyzm jako strategia

Po nagrodzie Akademii Hathaway nie poszła drogą wielu laureatów, którzy po Oscarze próbują go powtórzyć, wybierając wyłącznie poważne role dramatyczne. Żaden gatunek nie dominuje w jej wyborach po Oscarze. To wybory aktorki, która nie szuka potwierdzenia, ani od krytyków, ani od masowej widowni, lecz kolejnych rejestrów do sprawdzenia.

Życie prywatne

Mężem aktorki jest przedsiębiorca Adam Shulman. Mają dwóch synów: Jonathana, urodzonego w 2016 roku, i Jacka, który przyszedł na świat w 2019 roku.

Co kariera Hathaway mówi o Hollywood?

Przejście od ikon kina familijnego do ról nagradzanych przez Akademię to w Hollywood droga, na której większość aktorek się potyka. Jedne tkwią w wizerunku z debiutu zbyt długo. Inne zrywają z nim gwałtownie, tracąc dotychczasową publiczność, zanim zdobędą nową. Hathaway wybrała trzecią drogę: stopniowe rozszerzanie repertuaru, od Tajemnicy Brokeback Mountain, przez Rachel wychodzi za mąż, po Nędzników, bez ostentacyjnego zrywania z przeszłością. Widzowie mieli czas, by zmienić skojarzenia. Dla kontrastu warto przypomnieć, że wiele jej rówieśniczek, które zaczynały w podobnym miejscu, pozostało w kinie familijnym lub zniknęło z głównego nurtu po pierwszej nieudanej próbie zmiany wizerunku. Hathaway jest wyjątkiem, który potwierdza regułę: transformacja kariery wymaga cierpliwości, nie spektaklu.

Najczęściej zadawane pytania

Dlaczego odrzucenie roli w Upiorze w operze było znaczące?

Dostępne źródła potwierdzają sam fakt odmowy, nie podając jej powodów. Warto jednak zauważyć, co te dwie role reprezentowały: Christine Daae to wielka romantyczna bohaterka musicalu, wpisująca się wprost w wizerunek, który Hathaway właśnie budowała. Wybierając zamiast niej kontynuację Pamiętnika księżniczki, a potem zupełnie inne gatunki, aktorka sygnalizowała, że nie zamierza powielać jednego wzorca. W perspektywie całej kariery ta decyzja wygląda jak świadomy ruch, choć źródła milczą o jej motywacjach.

Dlaczego film Rachel wychodzi za mąż jest uważany za przełom?

Do 2008 roku Hathaway była kojarzona głównie z rolami sympatycznych, nieskomplikowanych bohaterek. Postać Kym w tym filmie była jej przeciwieństwem: trudna, destrukcyjna, emocjonalnie niestabilna. Środowisko filmowe odpowiedziało nominacjami do niemal wszystkich najważniejszych nagród branżowych jednocześnie, do Oscara, Złotego Globu, Independent Spirit Awards, nagrody Satelity i wyróżnienia Gildii Aktorów. Taki zbieg nominacji przy jednej roli rzadko zdarza się aktorce, która przez kilka lat grała w bajkach dla dzieci.

Jak Hathaway wypada na tle innych aktorek swojego pokolenia?

Źródło nie zawiera porównań z innymi aktorkami, dlatego nie można tu stawiać konkretnych tez. Fakty mówią jednak same za siebie: dwie nominacje do Oscara i jedna statuetka, filmografia obejmująca co najmniej sześć różnych gatunków, współpraca z reżyserami takimi jak Ang Lee, Christopher Nolan, Tim Burton i Tom Hooper. To katalog trudny do złożenia bez wieloletniego, konsekwentnego budowania kariery.

Za jaką rolę Anne Hathaway zdobyła Oscara?

Za rolę Fantyny w musicalu Nędznicy z 2012 roku, postaci umierającej matki, której historia otwiera film oparty na powieści Wiktora Hugo. Statuetkę dla najlepszej aktorki drugoplanowej odebrała w 2013 roku.

Czy była wcześniej nominowana do Oscara?

Tak. Nominację do Oscara za najlepszą rolę pierwszoplanową otrzymała za dramat Rachel wychodzi za mąż z 2008 roku.

Fot. Nathaniel Curzon / Wikimedia Commons (Public domain)