Anne Hathaway: od nastoletniej księżniczki do Oscara – anatomia świadomej kariery

Dwanaście lat dzieli telewizyjny debiut Anne Hathaway od odebrania przez nią Oscara. W tym czasie zagrała w filmach familijnych, niezależnych dramatach, komiksowej superprodukcji i nagrodzonym musicalu, często w tym samym roku. To nie przypadek, lecz efekt wyborów, które z perspektywy czasu układają się w spójną strategię.

Najważniejsze:

• Hathaway zdobyła Oscara za drugoplanową kreację w ekranizacji musicalu „Les Misérables. Nędznicy” i wcześniej walczyła o statuetkę za główną rolę w niezależnym dramacie „Rachel wychodzi za mąż”.
• Jej filmografia obejmuje kilkadziesiąt tytułów, od komedii familijnych i dramatów niezależnych po superprodukcje Christophera Nolana i filmy animowane.
• Muzyczne wykształcenie (sopranistka, Carnegie Hall) okazało się decydującym atutem przy obsadzeniu jej w roli wymagającej śpiewania na żywo na planie filmowym.
• Rok 2012, Kobieta-Kot i Fantyna w tym samym czasie, to rzadki w Hollywood przykład jednoczesnego funkcjonowania w kinie rozrywkowym i prestiżowym.
• Po odebraniu Oscara repertuar Hathaway pozostał równie zróżnicowany jak przed nim, co odróżnia ją od wielu nagrodzonych aktorek zawężających wybory do ról „oscarowych”.

Muzyczne korzenie i telewizyjny start

Zanim Hathaway pojawiła się na wielkim ekranie, rozwijała się w kierunku, który większość obserwatorów początkowo łączyła z karierą muzyczną, nie filmową. Jako sopranistka śpiewała w prestiżowym ogólnoamerykańskim chórze szkolnym najwyższych klas i wystąpiła z nim w Carnegie Hall. Równolegle pobierała lekcje aktorstwa w uznanym teatrze repertuarowym w New Jersey. Telewizyjnym debiutem była rola w kilku odcinkach serialu „Luzik Guzik” (1999), za którą branżowe gremia przyznały jej nominację do nagrody Teen Choice oraz wyróżnienie dla młodych artystów. Warto odnotować: jeszcze przed pierwszym filmem kinowym Hathaway była już dostrzeżona przez dwa odrębne środowiska, muzyczne i aktorskie. To połączenie okazało się później kluczowe.

Familijne komedie jako fundament, nie pułapka

Kinowy debiut Hathaway nastąpił w komedii familijnej Garry’ego Marshalla, gdzie wcieliła się w nastolatkę odkrywającą swoje królewskie pochodzenie, „Pamiętnik księżniczki” (2001). Film przyniósł jej nominację do nagrody MTV Movie Award, a wpływowy magazyn branżowy umieścił ją na liście wschodzących gwiazd roku. Prognozy tego typu rzadko się sprawdzają; w tym przypadku trafność była wyjątkowa.

Bardziej znamienna niż sam debiut była jednak decyzja podjęta przy okazji jego kontynuacji: Hathaway odrzuciła propozycję zagrania głównej roli w ekranizacji musicalu „Upiór w operze”, wybierając drugą część serii o księżniczce. Ocena tej decyzji zależy od punktu obserwacji. Ekranizacja „Upiora” ukazała się w 2004 roku i zebrała mieszane recenzje, retrospektywnie wybór Hathaway trudno uznać za błąd strategiczny. Rola Christine Daae wymagałaby eksponowania jej głosu w bardzo określonym stylistycznie repertuarze, podczas gdy odrzucenie tej propozycji pozostawiło jej pole do definiowania muzycznych możliwości na własnych warunkach, co wykorzystała osiem lat później przy Fantynie.

Czytaj także: Anne Hathaway – od Pamiętnika księżniczki do Oscara. Kariera, która przeczy hollywoodskim schematom

Kolejnym projektem familijnym była komedia fantasy „Ella zaklęta” (2004). Łącznie w ciągu pierwszych czterech lat kariery kinowej Hathaway zagrała w trzech produkcjach kierowanych do szerokiej publiczności, budując rozpoznawalność, która finansowo i wizerunkowo ułatwiała późniejsze ryzykowniejsze wybory.

Równoległe tory: dramaty dla dorosłych bez porzucania mainstreamu

Przejście do kina dla dorosłej publiczności nie wyglądało u Hathaway jak zerwanie z dotychczasową linią, przypominało raczej stopniowe rozszerzanie repertuaru przy jednoczesnym utrzymaniu dotychczasowych wpływów. W melodramacie kryminalnym „Spustoszenie” (2005) wcieliła się w bogatą nastolatkę zafascynowaną kulturą hip-hopową, a w tym samym roku zagrała żonę ukrywającego swoją orientację bohatera w oscarowym melodramacie Anga Lee „Tajemnica Brokeback Mountain”. Oba projekty pokazały ją w rejestrach niedostępnych w produkcjach familijnych, bez porzucania tych ostatnich.

Przełom komercyjny nastąpił przy „Diable, który ubiera się u Prady” (2006), gdzie wcieliła się w asystentkę bezwzględnej redaktor naczelnej magazynu mody, granej przez Meryl Streep. Rok później zagrała angielską pisarkę Jane Austen w „Zakochanej Jane”. Zestawienie tych dwóch produkcji, jednej nastawionej na szeroką widownię, drugiej prestiżowej, dobrze ilustruje schemat, który Hathaway stosowała konsekwentnie: projekt komercyjny przeplatany z projektem budującym pozycję w oczach krytyków i branży.

Pierwsza nominacja do Oscara: gdy wszystkie gremia mówią jednym głosem

Niezależny dramat „Rachel wychodzi za mąż” (2008) przyniósł Hathaway nominacje do Oscara, Złotego Globu, Independent Spirit Awards, nagrody Satelita oraz nagrody Gildii Aktorów Filmowych, wszystkie za główną kreację kobiecą. Zbieżność tych nominacji jest rzadkością, której nie należy lekceważyć. Akademia filmowa, prasa branżowa, środowisko niezależne i sami aktorzy to gremia kierujące się odmiennymi kryteriami i rzadko głosujące zgodnie. Gdy wszystkie wskazują na tę samą osobę w tym samym roku, mówi to więcej o jakości roli niż jakakolwiek pojedyncza statuetka.

Czytaj także: Anne Hathaway: jak aktorka z Disneya zbudowała jedną z najbardziej różnorodnych karier w Hollywood

Rok 2010 przyniósł trzy filmy kinowe w trzech różnych gatunkach: komedię romantyczną, film fantasy Tima Burtona oraz tragikomedię, za którą Hathaway otrzymała kolejną nominację do Złotego Globu i nagrodę Satelity. Tempo kariery, wiele premier rocznie, każda w innej konwencji, samo w sobie zasługuje na uwagę jako model pracy rzadko spotykany wśród aktorek jej pokolenia.

Rok 2012: dwa filmy, dwa światy, jeden szczyt kariery

W Hollywood funkcjonuje nieformalna klasyfikacja aktorek: gwiazdy kina rozrywkowego i kandydatki do nagród branżowych. Hathaway w ciągu jednego roku zakwestionowała sens tego podziału. W „Mrocznym Rycerzu powstaje” Christophera Nolana wcieliła się w Selinę Kyle, Kobietę-Kota, w roli wymagającej sprawności fizycznej i wiarygodnej psychologii postaci w ramach poważnie traktowanego kina superbohaterskiego. W tym samym roku zagrała Fantynę w ekranizacji musicalu wyreżyserowanego przez Toma Hoopera, gdzie aktorzy śpiewali na żywo na planie zamiast do playbacku. To diametralnie różne zadanie aktorskie.

Warto tu wrócić do decyzji sprzed ośmiu lat: odrzucenie roli w „Upiorze w operze” sprawiło, że Hathaway nie była kojarzona z konkretną interpretacją klasycznego repertuaru musicalowego. Kiedy pojawiła się jako Fantyna, publiczność i krytycy nie oceniali jej przez pryzmat poprzedniej kreacji w tym gatunku. Przyszła do tej roli bez bagażu porównań, co w przypadku tak rozpoznawalnego materiału źródłowego stanowiło realną przewagę. W 2013 roku odebrała za tę rolę Oscara dla najlepszej aktorki drugoplanowej.

Po Oscarze: różnorodność jako zasada, nie wyjątek

Wiele aktorek po zdobyciu Oscara zawęża repertuar do projektów o wyraźnie prestiżowym charakterze, jakby statuetka zobowiązywała do określonego rodzaju ambicji. Hathaway nie zmieniła sposobu pracy. Zagrała naukowczynię w „Interstellar” (2014) Nolana, drugiej i jak dotąd ostatniej współpracy z tym reżyserem, wcieliła się w właścicielkę firmy modowej w komedii „Praktykant” (2015) u boku Roberta De Niro, wystąpiła w fantastycznym „Monstrum” (2016) oraz dołączyła do obsady „Ocean’s 8″ (2018). Zróżnicowanie gatunkowe po Oscarze pozostało porównywalne z okresem sprzed 2013 roku.

Przez całą karierę Hathaway łączyła kino aktorskie z pracą głosową w animacjach, użyczała głosu między innymi w filmach z serii „Rio” oraz we wcześniejszej produkcji animowanej. To kolejny wymiar różnorodności, który w zestawieniach i rankingach bywa pomijany, a który poszerza zasięg jej rozpoznawalności poza widzów kina aktorskiego.

Czego Hathaway nie zrobiła, i co to mówi o jej wyborach

Analiza kariery wyłącznie przez pryzmat zrealizowanych projektów pomija równie istotny wymiar: świadome rezygnacje. Hathaway nie pojawiła się w filmach nieanglojęzycznych. Po Oscarze nie skierowała się wyłącznie ku surowemu, artystycznemu kinu niezależnemu. Odrzuciła rolę w jednej z najbardziej rozpoznawalnych ekranizacji musicalowych swojego pokolenia, i zamiast tego pozostała w konwencji, która w tamtym momencie lepiej służyła jej pozycji.

Czy to ograniczenie, czy strategia? Odpowiedź zależy od tego, jak zdefiniujemy sukces aktorski. Jeśli miernikiem jest wyłącznie prestiż krytyczny, brak filmów artystycznych spoza mainstreamu można odczytać jako lukę. Jeśli miernikiem jest długofalowa zdolność do funkcjonowania w różnych segmentach rynku filmowego jednocześnie, jej model wydaje się jednym z bardziej skutecznych przykładów kariery zbudowanej na przemyślanych decyzjach, nie przypadkowych obsadzeniach.

Życie prywatne

Hathaway urodziła się w Brooklynie i dorastała w stanie New Jersey z dwójką braci, starszym Michaelem i młodszym Tomem. Jej matka miała pochodzenie irlandzkie, ojciec natomiast korzenie irlandzkie, francuskie, angielskie i niemieckie. Jej mężem jest przedsiębiorca Adam Shulman, z którym ma dwóch synów: Jonathana i Jacka.

Najczęściej zadawane pytania

Czy odrzucenie roli w „Upiorze w operze” było błędem czy trafną decyzją?

Z perspektywy czasu trudno tę decyzję oceniać jako błąd. Ekranizacja „Upiora” z 2004 roku zebrała mieszane recenzje i nie stała się przełomem dla kariery jej odtwórczyni. Hathaway, wybierając kontynuację serii o księżniczce, uniknęła silnego skojarzenia z konkretną rolą musicalową, co ułatwiło jej późniejsze swobodne wejście w gatunek przy „Les Misérables”, bez ciężaru porównań.

Która rola miała największe znaczenie dla jej pozycji negocjacyjnej w Hollywood?

Na podstawie dostępnych danych można wskazać dwa punkty zwrotne: „Diabeł ubiera się u Prady” (2006) jako sukces komercyjny udowadniający jej przyciąganie widowni, oraz „Rachel wychodzi za mąż” (2008) jako projekt, który przyniósł jednoczesne nominacje od kilku prestiżowych gremiów branżowych. Pierwsze otworzyło drzwi do dużych produkcji, drugie do projektów artystycznie ambitnych.

Hathaway to wyjątek czy norma wśród aktorek debiutujących w filmach familijnych?

Źródło nie zawiera danych porównawczych dotyczących innych aktorek, więc precyzyjna odpowiedź wymagałaby sięgnięcia poza dostępne materiały. Można jednak stwierdzić, że droga od komedii familijnej do Oscara za rolę drugoplanową w musicalu, z zachowaniem różnorodności repertuaru przez cały ten czas, nie jest ścieżką, którą pokonuje większość aktorek startujących od podobnych produkcji.

Ile razy Hathaway współpracowała z Christopherem Nolanem?

Na podstawie dostępnych danych źródłowych można potwierdzić dwie współprace: „Mroczny Rycerz powstaje” (2012) oraz „Interstellar” (2014).

Czy Anne Hathaway ma formalne wykształcenie aktorskie?

Pobierała naukę aktorską w uznanym teatrze repertuarowym w New Jersey. Rozwijała się też muzycznie jako sopranistka w chórze szkolnym. Źródło nie potwierdza ukończenia formalnej uczelni aktorskiej.

Źródło: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)